Tìm trung vị của mẫu số liệu ghép nhóm
Giả sử ta có mẫu số liệu ghép nhóm:
| $\ \ a_1\ \ $ |
$\ \ a_2\ \ $ |
$\ \ a_3\ \ $ |
$\ \ \dots \ \ $ |
$\ \ a_{m-1}\ \ $ |
$\ \ \color{blue}a_{\color{blue} m}\ \ $ |
$\ \ \color{blue}a_{\color{blue} m\color{blue}+\color{blue}1}\ \ $ |
$\ \ a_{m+2}\ \ $ |
$\ \ \dots\ \ $ |
$\ \ a_n\ \ $ |
$\ \ a_{n+1}\ \ $ |
| $\ \ n_1\ \ $ |
$\ \ n_2\ \ $ |
$\ \ n_3\ \ $ |
$\ \ \dots \ \ $ |
$\ \ n_{m-1}\ \ $ |
$\ \ \color{blue}n_{\color{blue}m}\ \ $ |
$\ \ n_{m+1}\ \ $ |
$\ \ n_{m+2}\ \ $ |
$\ \ \dots\ \ $ |
$\ \ n_n\ \ $ |
Ta tính thêm tần số tích luỹ $\displaystyle c_k=\sum_{i=1}^{k}n_i\ (k=1,2,3,\dots )$, hiệu $\dfrac{c_n}{2}-M_i\ (i=1,2,3\dots, n)$ và có bảng:
| $\ \ a_1\ \ $ |
$\ \ a_2\ \ $ |
$\ \ a_3\ $ |
$\ \ \dots \ \ $ |
$\ \ a_{m-1}\ \ $ |
$\ \ \color{blue}a_{\color{blue} m}\ \ $ |
$\ \ \color{blue}a_{\color{blue} m\color{blue}+\color{blue}1}\ \ $ |
$\ \ a_{m+2}\ \ $ |
$\ \ \dots\ \ $ |
$\ \ a_n\ \ $ |
$\ \ a_{n+1}\ \ $ |
| $\ \ n_1\ \ $ |
$\ \ n_2\ \ $ |
$\ \ n_3\ \ $ |
$\ \ \dots \ \ $ |
$\ \ n_{m-1}\ \ $ |
$\ \ \color{blue}n_{\color{blue}m}\ \ $ |
$\ \ n_{m+1}\ \ $ |
$\ \ n_{m+2}\ \ $ |
$\ \ \dots\ \ $ |
$\ \ n_n\ \ $ |
| $\ \ c_1\ \ $ |
$\ \ c_2\ \ $ |
$\ \ c_3\ \ $ |
$\ \ \dots \ \ $ |
$\ \ c_{m-1}\ \ $ |
$\ \ c_m\ \ $ |
$\ \ c_{m+1}\ \ $ |
$\ \ c_{m+2}\ \ $ |
$\ \ \dots\ \ $ |
$\ \ c_n\ \ $ |
| $\ \ M_1\ \ $ |
$\ \ M_2\ \ $ |
$\ \ M_3\ \ $ |
$\ \ \dots \ \ $ |
$\ \ \color{blue}M_{\color{blue}m\color{blue}-\color{blue}1}\ \ $ |
$\ \ M_m\ \ $ |
$\ \ M_{m+1}\ \ $ |
$\ \ M_{m+2}\ \ $ |
$\ \ \dots\ \ $ |
$\ \ M_n\ \ $ |
Công thức: $\qquad \qquad M_e=a_m+\dfrac{M_{m-1}}{n_m}.(a_{m+1}-a_m)$
trong đó $m$ được chọn sao cho $M_m$ là số âm đầu tiên trong các số $M_i$, $i=1,2,3,\dots n$ |

| $\ \ a_1\ \ $ |
$\ \ a_2\ \ $ |
$\ \ a_3\ $ |
$\ \ a_4 \ \ $ |
$\ \ a_5\ \ $ |
$\ \ a_6\ \ $ |
| $\ \ 150\ \ $ |
$\ \ 155\ \ $ |
$\ \ 160\ $ |
$\ \ 165 \ \ $ |
$\ \ 170\ \ $ |
$\ \ 175\ \ $ |
| $\ \ 1\ \ $ |
$\ \ 7\ \ $ |
$\ \ 12\ \ $ |
$\ \ 3\ \ $ |
$\ \ 2\ \ $ |
| $\ \ 1\ \ $ |
$\ \ 8\ \ $ |
$\ \ 20\ \ $ |
$\ \ 23\ \ $ |
$\ \ 25\ \ $ |
| $\ \ 11,5\ \ $ |
$\ \ 4,5\ \ $ |
$\ \ -7,5\ \ $ |
$\ \ -11,5\ \ $ |
$\ \ -12,5\ \ $ |
Ta thấy $-7,5$ là số âm đầu tiên nên $a_m=a_3$.
Khi đó: $$M_e=160+\dfrac{4,5}{12}.5=$$


| $\ \ a_1\ \ $ |
$\ \ a_2\ \ $ |
$\ \ a_3\ $ |
$\ \ a_4 \ \ $ |
$\ \ a_5\ \ $ |
$\ \ a_6\ \ $ |
| $\ \ 10,5\ \ $ |
$\ \ 15,5\ \ $ |
$\ \ 20,5\ $ |
$\ \ 25,5 \ \ $ |
$\ \ 30,5\ \ $ |
$\ \ 35,5\ \ $ |
| $\ \ 53\ \ $ |
$\ \ 82\ \ $ |
$\ \ 48 \ $ |
$\ \ 39\ \ $ |
$\ \ 18\ \ $ |
| $\ \ 53\ \ $ |
$\ \ 135\ \ $ |
$\ \ 183\ \ $ |
$\ \ 222\ \ $ |
$\ \ 240\ \ $ |
| $\ \ 67\ \ $ |
$\ \ -15\ \ $ |
$\ \ -63\ \ $ |
$\ \ -102\ \ $ |
$\ \ -120\ \ $ |
Ta thấy $-15$ là số âm đầu tiên. Vậy $a_m=a_2$. Khi đó:
$$M_e=15,5+\dfrac{67}{82}.5$$

About TS. Nguyễn Thái Sơn
Nguyên trưởng Khoa Toán-Tin học ĐHSP TP HCM (1999-2009).
Nguyên Giám đốc- Tổng biên tập NXB ĐHSP TP HCM (2009-2011).
Nguyên Tổng thư ký Hội Toán học TP HCM (2008-2013).